Stressgerelateerd verzuim blijft hard stijgen
Het totale ziekteverzuim steeg in 2025 licht naar 4,8% (2024: 4,7%). Maar achter die kleine stijging schuilt een zorgwekkende ontwikkeling: het verzuim door stressklachten neemt opnieuw fors toe. In één jaar tijd met 8% en over vijf jaar zelfs met 43%. Inmiddels komt één op de vier verzuimdagen door stress. “Dit is geen tijdelijk probleem meer”, zegt Iris Homeijer, bedrijfsarts en directeur medische zaken bij HumanCapitalCare. “We zien steeds vaker mensen die vastlopen. Niet alleen door werkdruk, maar ook door zorgtaken thuis, financiële stress en alles wat er speelt in de maatschappij. Voor veel mensen wordt het gewoon te veel.”
Binnen deze ontwikkeling valt één groep duidelijk op: het verzuim door stressklachten ligt bij vrouwen twee keer zo hoog als bij mannen. Vooral vrouwen van 25 tot 45 jaar melden zich vaker ziek en zijn gemiddeld langer afwezig door stressgerelateerd verzuim. “Juist in deze levensfase komen werk, zorg en persoonlijke ontwikkeling vaak samen”, aldus Homeijer. “Werk en privé zijn daar niet altijd voldoende op ingericht. Bovendien blijven veel vrouwen doorwerken met klachten of maken deze niet bespreekbaar.”
Vrouwengezondheid nog te vaak onderbelicht
Daarmee raakt dit vraagstuk aan een bredere blinde vlek: vrouwengezondheid op de werkvloer.
“Klachten rondom mentale belasting en hormonale schommelingen worden nog te weinig gemeld, gezien of herkend”, zegt Homeijer. “Daardoor wordt vaak pas ingegrepen als iemand al is uitgevallen.” Volgens ArboNed en HumanCapitalCare is dit geen toeval, maar een patroon: werk wordt nog te vaak ingericht op een gemiddelde werknemer. Verschillen in belastbaarheid, levensfase en gezondheid blijven daarbij onderbelicht.
Homeijer: “Zolang organisaties blijven uitgaan van één norm, lopen bepaalde groepen structureel meer risico op uitval. Juist bij vrouwen spelen in bepaalde levensfasen meerdere factoren tegelijk een rol, zoals gezondheid, zorgtaken en werkdruk. Dit vergroot het risico op stress en uitval, en maakt duidelijk dat deze problematiek niet alleen door werk wordt veroorzaakt, maar ontstaat in de wisselwerking met het leven daarbuiten. Dat vraagt om aanpassingen aan beide kanten, met structurele aandacht voor verzuimpreventie en maatwerk.”
Impact van uitval door stress is groot
De structurele toename van stressgerelateerd verzuim heeft grote gevolgen voor zowel organisaties als individuele medewerkers. Wie uitvalt door stress, is gemiddeld acht tot tien maanden uit de running. Dat betekent niet alleen hoge kosten voor werkgevers, maar ook extra druk op collega’s en teams die het werk moeten opvangen. Maar vooral: het heeft ingrijpende gevolgen voor het leven van de medewerker zelf. “Het begint vaak klein”, vervolgt Homeijer. “Slechter slapen, minder energie, sneller geïrriteerd. Maar als je daar niets mee doet, kan het uitmonden in langdurige uitval. Juist daarom moeten we eerder ingrijpen. In een tijd van arbeidsmarktkrapte en vergrijzing is het nog belangrijker dat mensen gezond en met plezier blijven werken. De oplossing ligt aan de voorkant: in aanpassingen in zowel werk als privé, zodat ze samen beter aansluiten bij de totale belastbaarheid van mensen.”
Focus op preventie: anders kijken naar werk en privé
HumanCapitalCare en ArboNed roepen werkgevers op om werk anders te organiseren, met meer aandacht voor verschillen tussen medewerkers, levensfasen en belastbaarheid. Er is veel winst te behalen in het voorkomen van verzuim, terwijl in de praktijk nog veel aandacht en budget naar begeleiding achteraf gaat. Leidinggevenden spelen hierin een belangrijke rol: door signalen tijdig te herkennen, het gesprek aan te gaan en ruimte te bieden waar nodig, kunnen zij uitval helpen voorkomen.
“Tegelijkertijd is er meer nodig. Verzuimpreventie vraagt om een structurele prioriteit op organisatieniveau, waarbij preventie een vast onderdeel is van beleid en besluitvorming, met ruimte voor maatwerk en structurele aandacht voor gezondheid”, aldus Homeijer. Die preventieve aanpak vraagt niet alleen om aanpassingen in de inrichting van werk, maar ook om aandacht voor hoe werk en privé zich tot elkaar verhouden. Dat betekent óók ruimte maken voor het gesprek aan de keukentafel, over belastbaarheid, verwachtingen en een eerlijke verdeling van werk- en zorgtaken. Juist door deze gesprekken te stimuleren, worden signalen van overbelasting eerder zichtbaar en kan uitval worden voorkomen.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Daarnaast is een bredere beweging nodig. “Dit vraagstuk overstijgt individuele organisaties”, zegt Homeijer. “We hebben een gezamenlijke aanpak nodig waarin verschillende partijen zoals werkgevers, zorg, overheid en wetenschap samenwerken. Alleen zo kunnen we verzuimpreventie en inclusieve gezondheid echt verankeren in beleid én praktijk.” Homeijer vervolgt: “Werk is de motor van onze economie. Maar die blijft alleen draaien als iedereen, ongeacht achtergrond of levensfase, gezond en met plezier kan blijven werken.”